Sık Sorulan Sorular

KKDİK, Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması Hakkında Yönetmelik’in kısaltmasıdır; 23 Haziran 2017 tarihli ve 30105 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Avrupa Birliği’ndeki REACH tüzüğünün Türkiye uyarlamasıdır ve Türkiye’de yılda 1 ton ve üzeri kimyasal madde imal eden ya da ithal eden firmalara kayıt yükümlülüğü getirir. Ayrıntı: KKDİK rehberi.

Türkiye’de yerleşik olup bir maddeyi tek başına, karışım içinde veya eşya içinde yılda 1 ton ve üzeri imal eden ya da ithal eden gerçek ve tüzel kişiler yükümlüdür. Yükümlülük tüzel kişilik bazındadır: aynı grubun iki ayrı şirketi ayrı ayrı değerlendirilir. Yurt dışındaki imalatçılar bu yükümlülüğü Türkiye’de atadıkları Tek Temsilci aracılığıyla yerine getirebilir.

Tonaj, takvim yılı (1 Ocak – 31 Aralık) içinde tüzel kişilik olarak imal veya ithal ettiğiniz toplam madde miktarıdır. Aynı madde birden çok karışımın içinde geliyorsa, her karışımdaki madde miktarı ayrı ayrı değil, tek madde kimliği altında toplanır. Hesap için Karışımdan Madde Tonajı ve tonaj hesabı rehberi.

Hayır. Temel yaklaşım benzerdir, ancak REACH’i Avrupa Kimyasallar Ajansı (ECHA), KKDİK’i Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı yürütür. Bu nedenle AB’de yapılmış bir REACH kaydı Türkiye’de geçerli sayılmaz; Türkiye’ye madde arz eden firmanın KKDİK kaydını ayrıca yaptırması gerekir. Karşılaştırma: REACH rehberi.

Kayıt dosyaları Bakanlığın Kimyasal Kayıt Sistemi (KKS) üzerinden sunulur; sisteme Entegre Çevre Bilgi Sistemi üzerinden erişilir. Teknik dosya IUCLID formatında hazırlanır. Adım adım akış: e-ÇBS / KKS iş akışı.

KKDİK, REACH ile aynı ilkeye dayanır: veri yoksa piyasa yok. Kayıt yükümlülüğü doğmuş bir madde, kaydı tamamlanmadan imal edilemez ve piyasaya arz edilemez. Buna ek olarak ilgili mevzuat uyarınca idari yaptırım uygulanabilir; uygulamada en sık karşılaşılan sonuç ithalatın durması ve müşteri denetimlerinde uygunsuzluk çıkmasıdır. Hazırlık için denetim hazırlığı.

23 Aralık 2023 tarihli ve 32408 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan KKDİK değişikliğine (Geçici 2. madde) göre tam kayıt son tarihleri şöyledir: 31 Aralık 2026 — yılda 1000 ton ve üzeri maddeler, yılda 100 ton ve üzeri sucul akut 1 / sucul kronik 1 (H400, H410) maddeler ve yılda 1 ton ve üzeri kanserojen, mutajen veya üreme için toksik (CMR 1A/1B) maddeler; 31 Aralık 2028 — yılda 100 ton ve üzeri diğer maddeler; 31 Aralık 2030 — yılda 1 ton ve üzeri diğer maddeler. Kendi maddeniz için bant belirlemek üzere Tonaj Bandı ve Kayıt Takvimi aracını kullanın.

Geçici kayıt, tam veya ortak kayıt tamamlanıncaya kadar kayıt yükümlülüğünün KKS üzerinden asgari bilgilerle yönetilmesini sağlayan geçiş yoludur. Üye kayıt ettirenler ve bireysel başvurular için son tarih 30 Eylül 2026dır; lider kayıt ettirenler için geçici kayıt tarihi 31 Mart 2026 olarak uygulanmıştır. Ayrıntı: geçici kayıt rehberi.

Bazı maddelerde lider kayıt ettirenin belirlenememesi süreci kilitlemiştir. Bakanlık, bu durumda firmaların gerekçesini açıkça ortaya koyarak tek başına geçici kayıt sunmasına imkân tanımıştır. Bireysel geçici kayıt, MBDF ve ortak sunum yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz; yalnızca takvime uyumu korur.

Evet. Geçici kayıt tam kaydın yerine geçmez; dosyanın güncellenmesi ve maddenin tonaj bandına düşen son tarihte tam kaydın tamamlanması gerekir. Geçici kayıt, o tarihe kadar piyasaya arzın sürdürülebilmesini sağlayan ara adımdır.

1000 ton/yıl ve üzeri tüm maddeler, 100 ton/yıl ve üzeri H400/H410 sınıflı sucul zararlı maddeler ve 1 ton/yıl ve üzeri CMR 1A/1B maddeler bu gruptadır. Liste ve kontrol için 31 Aralık 2026 kayıt listesi, CMR maddeleri ve sucul zararlı maddeler sayfalarına bakın.

Öncelikle maddenin piyasaya arzını ve ithalatını durdurup durumu kayıt altına alın; ardından eksik dosyayı en kısa sürede tamamlayın. Geriye dönük düzeltme çoğu zaman mümkündür ama maliyeti ve süresi planlı kayıttan yüksektir. Madde bazlı plan için kayıt takvimi rehberi.

İmalatçı maddeyi Türkiye’de üretir, ithalatçı maddeyi Türkiye gümrük bölgesine sokar; ikisi de kayıt yükümlüsüdür. Alt kullanıcı ise maddeyi kendi faaliyetinde kullanır, kayıt yaptırmaz ama kullanımının kayıt dosyasında kapsanmasını sağlamak, güvenlik bilgi formu ve maruz kalma senaryosu şartlarına uymakla yükümlüdür. Ayrıntı: alt kullanıcı, ithalatçı yükümlülükleri.

Türkiye dışındaki imalatçı, Türkiye’deki ithalatçılarının kayıt yükümlülüğünü üstlenmek üzere Türkiye’de yerleşik bir Tek Temsilci (Only Representative) atayabilir. Bu durumda kayıt yükümlülüğü ithalatçıdan tek temsilciye geçer; kapsanan ithalatçıların, ürünlerin ve tonajların yazılı olarak izlenmesi gerekir. Ayrıntı: Tek Temsilci.

Yönetmeliğin Ek-4 listesindeki maddeler ve Ek-5 kapsamındaki madde grupları, belirtilen koşullarda kayıt yükümlülüğünden muaftır. Muafiyet maddenin kimliğine ve kullanım koşuluna bağlıdır; tedarikçi beyanı tek başına yeterli kanıt değildir, muafiyetin dosyada gerekçelendirilmesi gerekir.

Ara maddeler için ayrı bir rejim uygulanır: yerinde izole ara maddeler ile taşınan izole ara maddeler, sıkı kontrol koşullarının sağlandığının belgelenmesi hâlinde azaltılmış bilgi gereklilikleriyle kaydedilir. Koşullar sağlanmıyorsa madde standart kayıt rejimine girer. Ayrıntı: ara maddeler.

Polimerlerin kendisi kayıt yükümlülüğünden muaftır; ancak polimerin yapısındaki monomer veya diğer maddeler, ağırlıkça %2 ve üzeri oranda bulunuyor ve yılda 1 ton ve üzerine ulaşıyorsa bu maddeler için kayıt gerekir. Hesap tabanı polimer değil, içindeki monomer miktarıdır. Ayrıntı: polimer ve monomer.

Eşya içindeki bir maddenin normal kullanım koşullarında kasıtlı olarak salınması öngörülüyorsa ve yılda 1 tonu aşıyorsa kayıt gerekir. Ayrıca eşya, ağırlıkça %0,1i aşan oranda SVHC içeriyorsa bildirim ve tedarik zincirini bilgilendirme yükümlülüğü doğar. Ayrıntı: eşya yükümlülükleri.

Hayır, MBDF bir belge değildir. Madde Bilgi Değişim Forumu, aynı maddeyi kaydettirecek firmaların veri paylaşmak ve mükerrer hayvan testini önlemek üzere bir araya geldiği platformdur. Belge olan Güvenlik Bilgi Formudur (GBF/SDS); yazışmalarda bu ayrımı korumak tedarikçiden doğru evrağı istemenizi kolaylaştırır. Ayrıntı: MBDF.

Lider kayıt ettiren, ortak sunumda madde adına teknik dosyayı ve gerekliyse kimyasal güvenlik raporunu sunan firmadır. MBDF katılımcıları arasında mutabakatla belirlenir; genellikle en yüksek tonajlı veya veriye sahip firma üstlenir. Lider belirlenemeyen maddelerde bireysel geçici kayıt yolu açıktır. Ayrıntı: ortak kayıt.

Erişim izni (Letter of Access), lider kayıt ettirenin sahip olduğu test verilerini kayıt dosyanızda kullanma hakkı veren belgedir. Testlerin maliyeti paylaşıldığı için ücretlidir ve bedel, katılımcılar arasında adil ve şeffaf biçimde paylaştırılmalıdır. Ayrıntı: LoA, veri paylaşımı.

Kural olarak aynı maddenin kaydı ortak sunulur. Sınırlı hâllerde (orantısız maliyet, ticari sır, verinin uygunsuzluğu) gerekçelendirilmiş ayrı sunum mümkündür, ancak bu istisnadır ve dosyada savunulabilir olması gerekir. Ayrıntı: ortak kayıt.

Zararlı olarak sınıflandırılan madde ve karışımlar için, ayrıca belirli eşikleri aşan bazı zararlı bileşen içeren karışımlar için GBF hazırlanması ve alıcıya ücretsiz olarak sağlanması zorunludur. Yükümlülüğünüzü ölçmek için GBF Gerekli mi? aracını kullanın; kapsam listesi: GBF zorunlu maddeler.

GBF 16 bölümden oluşur ve Türkiye’de piyasaya arz için Türkçe hazırlanır. KKDİK kapsamında GBF’nin, Bakanlıkça yetkilendirilmiş sertifikalı hazırlayıcı tarafından düzenlenmesi gerekir; yabancı dildeki bir formun çevirisi tek başına uygunluk sağlamaz. Kalite kontrolü için GBF Röntgeni ve SDS kalite kontrolü.

SEA, Maddelerin ve Karışımların Sınıflandırılması, Etiketlenmesi ve Ambalajlanması hakkındaki Türkiye yönetmeliğidir; AB’deki CLP tüzüğünün karşılığıdır ve her ikisi de BM GHS sistemine dayanır. Sınıflandırma sonucu H ifadeleri, piktogramlar ve etiket içeriğini belirler. Ayrıntı: SEA rehberi, H kodları, P kodları.

Etiketin ve üzerindeki piktogramların asgari ölçüsü ambalajın hacmine göre belirlenir. Küçük ambalajlarda kurala uymayan piktogram boyutu, denetimlerde en sık rastlanan uygunsuzluklardandır. Ölçü için Etiket ve Piktogram Ölçüsü aracını, kontrol için etiket kontrolü sayfasını kullanın.

UFI (Benzersiz Formül Tanımlayıcı), bir karışımın bileşimini tekilleştiren 16 karakterli alfanümerik koddur. Zararlı olarak sınıflandırılmış karışımların etiketinde yer alır ve zehir danışma bildirimindeki formül kaydıyla eşleşir. Kod üretmek için UFI Kutusu, yükümlülük testi için UFI Lab.

UFI yükümlülüğü, karışımın sağlık veya fiziksel zararlılık yönünden sınıflandırılmış olmasına ve piyasaya arz edildiği kullanım tipine bağlıdır. Yalnızca çevresel zararlılık taşıyan karışımlar kapsam dışı kalabilir. 60 saniyede sonuç için UFI Lab.

Bildirim, acil sağlık müdahalesi için karışım bilgisinin ulusal zehir danışma birimine sunulmasıdır; Türkiye’de Ulusal Zehir Danışma Merkezi (UZEM) yapısı üzerinden yürütülür ve bildirim UFI koduyla eşleşir. Ayrıntı: PCN bildirimi, UFI rehberi.

Bileşimde bildirim eşiklerini aşan bir değişiklik olursa hem bildirimin güncellenmesi hem de yeni UFI üretilmesi gerekebilir; ambalaj etiketi de buna göre yenilenir. Değişikliğin hangi eşikte bildirim doğurduğu karışıma göre değişir. Ayrıntı: değişiklik yönetimi.

Maliyet tek bir kalem değildir: Bakanlık kayıt ücreti, erişim izni (LoA) bedeli, eksik veriler için test/QSAR maliyeti ve dosya hazırlama hizmeti ayrı ayrı oluşur. Belirleyici kalem çoğu zaman veri boşluklarıdır. Kendi maddeniz için tahmin: kayıt maliyeti hesaplama.

Üç bilgiyi netleştirerek başlayın: maddenin CAS numarası, takvim yılı içindeki toplam miktarınız ve tedarik zincirindeki rolünüz. Bu üçü belirlendiğinde soruların büyük bölümü kendiliğinden yanıtlanır. Ardından kimyasal envanterinizi çıkarın ve Karar Makinesi ile yükümlülük haritanızı görün.

Sorunuzu maddenin CAS numarası, yıllık miktarı ve firmanızın rolü bilgileriyle birlikte iletin; bu üç bilgi olmadan verilen yanıtlar çoğu zaman eksik kalır. KKDİK, REACH, GBF/SDS, SEA ve UFI-PCN başlıklarında doğrudan destek için uzmanlar ve iletişim sayfalarına bakın.