REACH kapsamında doğru sonuç; AB ithalatçısı, tek temsilci kapsamı, kayıt sahibi, tonaj ve ürün–madde illiyet bağı birlikte değerlendirilerek verilir. Tek bir SDS, CAS numarası veya genel tedarikçi beyanı çoğu durumda yeterli değildir. Karar, güncel resmî kaynaklar ve şirket özelindeki kanıtlarla belgelenmelidir.
REACH nedir?
REACH, Avrupa Birliği'nin 1907/2006 sayılı kimyasal maddelerin kaydı, değerlendirilmesi, izni ve kısıtlanmasına ilişkin tüzüğüdür. AB pazarına yıllık 1 ton ve üzeri madde arz eden imalatçı ve ithalatçıları kapsar; ECHA (Avrupa Kimyasallar Ajansı) tarafından yürütülür.
Türkiye'deki ihracatçıyı nasıl etkiler?
AB dışındaki (örn. Türkiye) imalatçı doğrudan REACH kaydı yapamaz. Yükümlülük AB'deki ithalatçıya aittir. Ancak Türk imalatçı, AB'de yerleşik bir "Tek Temsilci" (Only Representative) atayarak kaydı üstlenebilir; bu, AB'li müşterileri "alt kullanıcı" konumuna getirerek ihracatı kolaylaştırır.
SVHC ve aday liste
- SVHC: Yüksek Önem Arz Eden Maddeler (kanserojen, mutajen, üreme sistemine toksik vb.).
- Aday listeye eklenen maddeler için bildirim ve bilgilendirme yükümlülüğü doğar.
- Eşyada %0,1 (w/w) üzeri SVHC bulunması bildirim gerektirir.
KKDİK ile ilişkisi
KKDİK, REACH'in Türkiye uyarlamasıdır; yapı ve mantık büyük ölçüde benzerdir. AB'ye ihracat yapan bir firma hem REACH (AB tarafı) hem KKDİK (Türkiye tarafı) yükümlülüklerini ayrı ayrı değerlendirmelidir.
Uygulamada en büyük risk, işlemin hiç yapılmamasından çok; doğru madde, doğru tüzel kişilik ve doğru tedarik zinciri kapsamında yapıldığının kanıtlanamamasıdır. REACH çalışması sistem girişiyle sınırlı kalmamalı; denetimde sunulabilecek, güncel ve birbiriyle tutarlı bir kanıt dosyasına dönüşmelidir.
Sıkça sorulan sorular
Bu bölüm, uygulamada en sık karşılaşılan kapsam, belge, tonaj ve güncelleme sorularını toplu olarak yanıtlar.
REACH kaydını Türkiye'den yapabilir miyim?
Doğrudan hayır. AB'de yerleşik bir Tek Temsilci atayarak veya AB'deki ithalatçınız üzerinden kayıt gerçekleştirilir.
Tek Temsilci (OR) ne yapar?
AB'de yerleşik OR, AB dışı imalatçı adına REACH kayıt ve yükümlülüklerini yerine getirir, AB'li alıcıları alt kullanıcı statüsüne taşır.
SVHC listesi ne sıklıkla güncellenir?
ECHA aday listeyi genellikle yılda iki kez günceller; güncel listeyi resmî ECHA kaynağından takip ediniz.
REACH değerlendirmesine nereden başlanmalıdır?
Güncel ürün ve madde envanteri hazırlanmalı; şirket rolü, CAS/EC, bileşim, yıllık tonaj, tedarikçi, kullanım ve mevcut kayıt veya bildirim kanıtları aynı tabloda toplanmalıdır.
Sadece SDS üzerinden karar verilebilir mi?
Genellikle hayır. SDS önemli bir başlangıç kaynağıdır ancak bileşim, analiz sertifikası, teknik veri, üretim prosesi, tonaj ve tedarik zinciri belgeleriyle doğrulanmalıdır.
Aynı CAS numarasındaki tüm ürünler aynı kabul edilir mi?
Her zaman değil. Saflık, safsızlık, zincir dağılımı, izomer yapısı, üretim prosesi veya UVCB profili farklı olabilir. Madde aynılığı teknik olarak doğrulanmalıdır.
Tedarikçinin kayıtlı olduğunu söylemesi yeterli midir?
Kayıt sahibinin kimliği, kapsanan tüzel kişilik, ürün veya madde, tonaj ve tedarik zinciri ilişkisinin yazılı ve güncel kanıtlarla gösterilmesi gerekir.
Tonaj hangi seviyede hesaplanmalıdır?
Tonaj ticari ürün değil madde bazında, aynı tüzel kişilik altında ve ilgili dönem için konsolide edilmelidir. Karışımlarda madde yüzdeleri dikkate alınır.
Muafiyet kararı nasıl belgelenmelidir?
İlgili mevzuat hükmü, madde kimliği, ürünün giriş tanımına uyumu, proses ve kullanım bilgileri ile gerekçeli teknik sonuç aynı dosyada tutulmalıdır.
Belgeler ne sıklıkla güncellenmelidir?
Yıllık kontrol önerilir; ayrıca tedarikçi, bileşim, tonaj, sınıflandırma, kullanım, mevzuat veya kayıt kapsamı değiştiğinde derhal yeniden değerlendirme yapılmalıdır.
Eski tarihli SDS kullanılabilir mi?
Belgenin yaşı tek başına belirleyici değildir; ancak mevzuat, sınıflandırma, bileşim veya tedarikçi bilgisi değişmişse güncel revizyon alınmalıdır. Düzenli güncellik teyidi yapılmalıdır.
Denetim dosyasında neler bulunmalıdır?
REACH kayıt numarası, OR kapsam yazısı, yıllık tonaj teyidi, müşteri listesi ve tedarik belgeleri ile yükümlülük gerekçesi, sorumluluk matrisi, güncelleme tarihi ve ilgili yazışmalar birlikte arşivlenmelidir.
Şirket içinde kim sorumlu olmalıdır?
Teknik, satın alma, ithalat, satış ve kalite birimlerinin görevleri yazılı olmalı; merkezi bir mevzuat sorumlusu veri bütünlüğünü ve son tarihleri koordine etmelidir.
Danışmanlık alınsa bile şirketin sorumluluğu devam eder mi?
Evet. Dış uzman teknik süreci destekler; ancak doğru veri sağlama, şirket kararlarını onaylama, kayıtları koruma ve güncellemeleri bildirme sorumluluğu ilgili tüzel kişilikte kalır.
REACH çalışmasının tamamlandığı nasıl anlaşılır?
Sonuç yalnızca bir belgeyle değil; kapsam kararı, kanıt dosyası, sistem veya bildirim çıktısı, sorumlular, sonraki güncelleme tarihi ve açık aksiyonların birlikte kapatılmasıyla tamamlanır.
Kaynak ve doğrulama yaklaşımı
Mevzuat, ekler, aday listeler, ücretler ve sistem uygulamaları zaman içinde değişebilir. İşlem öncesinde yürürlükteki resmî metin, Bakanlık veya ECHA duyurusu ve şirket özelindeki güncel belgeler birlikte doğrulanmalıdır.
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı kimyasallar mevzuatı ve rehber dokümanları
- Avrupa Kimyasallar Ajansı (ECHA) mevzuat, rehber ve güncel liste sayfaları
- İlgili yönetmelik, ek, usul ve esaslar ile resmî duyurular
- Şirketin güncel SDS, bileşim, tonaj ve tedarik zinciri kayıtları
- Güvenilir test raporları, analitik çalışmalar ve teknik literatür
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; şirket, madde, kullanım ve tonaj özelinde uzman değerlendirmesinin yerine geçmez.