KKDİK kapsamında doğru sonuç; madde kimliği, yıllık tonaj, şirket rolü, muafiyet ve kayıt statüsü birlikte değerlendirilerek verilir. Tek bir SDS, CAS numarası veya genel tedarikçi beyanı çoğu durumda yeterli değildir. Karar, güncel resmî kaynaklar ve şirket özelindeki kanıtlarla belgelenmelidir.
KKDİK nedir?
KKDİK, 23 Haziran 2017 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan "Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması Hakkında Yönetmelik"tir. AB'nin REACH tüzüğünün Türkiye'deki karşılığıdır ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yürütülür. Amaç, insan sağlığı ve çevrenin kimyasalların olumsuz etkilerinden korunmasıdır.
Kim kayıt yaptırmalı?
Türkiye'de yıllık 1 ton veya daha fazla miktarda madde imal eden ya da ithal eden gerçek/tüzel kişiler kayıt yaptırmakla yükümlüdür. Yurt dışındaki imalatçılar, Türkiye'de yerleşik bir "Tek Temsilci" (Only Representative) atayarak kayıt yükümlülüğünü yerine getirebilir.
Tonaj bantları ve yükümlülükler
- 1–10 ton/yıl: Standart kayıt (belirli hallerde azaltılmış veri).
- 10–100 ton/yıl: Kayıt + Madde 15 kapsam ve istisnalarına göre kimyasal güvenlik değerlendirmesi ve KGR.
- 100–1000 ton/yıl: Kayıt + Kimyasal Güvenlik Raporu (KGR).
- 1000+ ton/yıl: En kapsamlı veri seti ve KGR.
KGR için yalnız zararlılık sınıfına bakılmaz. Dayanak: KKDİK Yönetmeliği, Madde 15; uygulanacak kapsam ve istisnalar birlikte kontrol edilir.
Kayıt süreci
Kayıt, Bakanlığın Kimyasal Kayıt Sistemi (KKS) üzerinden yapılır. Aynı maddeyi kaydettirecekler MBDF (Madde Bilgi Değişim Forumu) çatısı altında verileri paylaşır ve ortak sunum yapar. Kayıt dosyası teknik dosya ve gerekli hallerde KGR içerir.
KKDİK’te ön kayıt, tedarikçi beyanı veya MBDF listesinde görünmek şirketin güncel yükümlülüğünü tek başına ortadan kaldırmaz. Geçici veya tam kayıt numarası, ortak kayıt durumu ve alt kullanıcı kapsamı şirket ve madde bazında kanıtlanmalıdır.
Sıkça sorulan sorular
Bu bölüm, uygulamada en sık karşılaşılan kapsam, belge, tonaj ve güncelleme sorularını toplu olarak yanıtlar.
KKDİK kaydı için son tarih nedir?
Ön-kayıt (ön-MBDF) süreci tamamlanmış olup, tam kayıt için Bakanlıkça belirlenen takvim esas alınır. Güncel son tarihi resmî duyurulardan teyit ediniz.
Tek Temsilci zorunlu mu?
Yurt dışı imalatçılar için zorunlu değildir ancak ithalatçıların yükümlülüğünü üstlenmek üzere Türkiye'de yerleşik bir Tek Temsilci atanması yaygın ve pratik yöntemdir.
KGR ne zaman gerekir?
KKDİK Madde 15(1) uyarınca kaydettiren başına yıllık 10 ton ve üzerindeki, ilgili bölüm kapsamında kayda tabi maddeler için kimyasal güvenlik değerlendirmesi ve KGR gerekir. Kapsam ve istisnalar ayrıca değerlendirilir; maruz kalma değerlendirmesi ile risk karakterizasyonu gerekliliği Madde 15(4) koşullarına bağlıdır.
KKDİK değerlendirmesine nereden başlanmalıdır?
Güncel ürün ve madde envanteri hazırlanmalı; şirket rolü, CAS/EC, bileşim, yıllık tonaj, tedarikçi, kullanım ve mevcut kayıt veya bildirim kanıtları aynı tabloda toplanmalıdır.
Sadece SDS üzerinden karar verilebilir mi?
Genellikle hayır. SDS önemli bir başlangıç kaynağıdır ancak bileşim, analiz sertifikası, teknik veri, üretim prosesi, tonaj ve tedarik zinciri belgeleriyle doğrulanmalıdır.
Aynı CAS numarasındaki tüm ürünler aynı kabul edilir mi?
Her zaman değil. Saflık, safsızlık, zincir dağılımı, izomer yapısı, üretim prosesi veya UVCB profili farklı olabilir. Madde aynılığı teknik olarak doğrulanmalıdır.
Tedarikçinin kayıtlı olduğunu söylemesi yeterli midir?
Kayıt sahibinin kimliği, kapsanan tüzel kişilik, ürün veya madde, tonaj ve tedarik zinciri ilişkisinin yazılı ve güncel kanıtlarla gösterilmesi gerekir.
Tonaj hangi seviyede hesaplanmalıdır?
Tonaj ticari ürün değil madde bazında, aynı tüzel kişilik altında ve ilgili dönem için konsolide edilmelidir. Karışımlarda madde yüzdeleri dikkate alınır.
Muafiyet kararı nasıl belgelenmelidir?
İlgili mevzuat hükmü, madde kimliği, ürünün giriş tanımına uyumu, proses ve kullanım bilgileri ile gerekçeli teknik sonuç aynı dosyada tutulmalıdır.
Belgeler ne sıklıkla güncellenmelidir?
Yıllık kontrol önerilir; ayrıca tedarikçi, bileşim, tonaj, sınıflandırma, kullanım, mevzuat veya kayıt kapsamı değiştiğinde derhal yeniden değerlendirme yapılmalıdır.
Eski tarihli SDS kullanılabilir mi?
Belgenin yaşı tek başına belirleyici değildir; ancak mevzuat, sınıflandırma, bileşim veya tedarikçi bilgisi değişmişse güncel revizyon alınmalıdır. Düzenli güncellik teyidi yapılmalıdır.
Denetim dosyasında neler bulunmalıdır?
KKS çıktıları, tonaj hesapları, madde kimliği dosyası, tedarik zinciri kanıtları ve resmî yazışmalar ile yükümlülük gerekçesi, sorumluluk matrisi, güncelleme tarihi ve ilgili yazışmalar birlikte arşivlenmelidir.
Şirket içinde kim sorumlu olmalıdır?
Teknik, satın alma, ithalat, satış ve kalite birimlerinin görevleri yazılı olmalı; merkezi bir mevzuat sorumlusu veri bütünlüğünü ve son tarihleri koordine etmelidir.
Danışmanlık alınsa bile şirketin sorumluluğu devam eder mi?
Evet. Dış uzman teknik süreci destekler; ancak doğru veri sağlama, şirket kararlarını onaylama, kayıtları koruma ve güncellemeleri bildirme sorumluluğu ilgili tüzel kişilikte kalır.
KKDİK çalışmasının tamamlandığı nasıl anlaşılır?
Sonuç yalnızca bir belgeyle değil; kapsam kararı, kanıt dosyası, sistem veya bildirim çıktısı, sorumlular, sonraki güncelleme tarihi ve açık aksiyonların birlikte kapatılmasıyla tamamlanır.
Kaynak ve doğrulama yaklaşımı
Mevzuat, ekler, aday listeler, ücretler ve sistem uygulamaları zaman içinde değişebilir. İşlem öncesinde yürürlükteki resmî metin, Bakanlık veya ECHA duyurusu ve şirket özelindeki güncel belgeler birlikte doğrulanmalıdır.
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı kimyasallar mevzuatı ve rehber dokümanları
- Avrupa Kimyasallar Ajansı (ECHA) mevzuat, rehber ve güncel liste sayfaları
- İlgili yönetmelik, ek, usul ve esaslar ile resmî duyurular
- Şirketin güncel SDS, bileşim, tonaj ve tedarik zinciri kayıtları
- Güvenilir test raporları, analitik çalışmalar ve teknik literatür
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; şirket, madde, kullanım ve tonaj özelinde uzman değerlendirmesinin yerine geçmez.