UFI kapsamında doğru sonuç; formül kimliği, bileşim aralıkları, ürün gruplaması, etiket ve bildirim eşleşmesi birlikte değerlendirilerek verilir. Tek bir SDS, CAS numarası veya genel tedarikçi beyanı çoğu durumda yeterli değildir. Karar, güncel resmî kaynaklar ve şirket özelindeki kanıtlarla belgelenmelidir.
UFI nedir?
UFI, AB/AEA'da (CLP Ek VIII) sağlık veya fiziksel zararlılık taşıyan karışımların etiketinde yer alan 16 karakterlik benzersiz alfanümerik koddur; Türkiye'de zorunlu değildir. Acil sağlık müdahalesinde ürünün kesin bileşiminin hızla tespit edilmesini sağlar.
Nasıl oluşturulur?
UFI, ürüne özel formül numarası ile şirketin KDV/vergi numarası veya bu numara kullanılmıyorsa ECHA aracından alınan şirket anahtarı kullanılarak üretilir. Aynı bileşime sahip ürünler aynı UFI'yi paylaşabilir. Konsantrasyon değişikliğinde, önceki bildirimdeki aralıklar ve tam konsantrasyon için izin verilen değişim sınırları değerlendirilir; ilgili sınır veya aralık aşıldığında bildirim güncellenir ve yeni UFI oluşturulur. Bileşen ekleme, çıkarma veya değiştirme durumları CLP Ek VIII koşullarına göre ayrıca değerlendirilir. ECHA: bileşim değişikliği ve UFI.
Yükümlülükler
- AB/AEA (CLP Ek VIII): zararlı karışım etiketinde UFI gösterimi ve PCN bildirimi; bileşim değişikliğinde güncelleme.
- Türkiye: UFI mevzuatta öngörülmemiştir; SEA Yönetmeliği m.44/A uyarınca zararlı karışımlar piyasaya arz öncesi Sağlık Bakanlığı Ulusal Zehir Danışma Merkezine bildirilir (1 Ocak 2025'ten itibaren).
Uygulamada en büyük risk, işlemin hiç yapılmamasından çok; doğru madde, doğru tüzel kişilik ve doğru tedarik zinciri kapsamında yapıldığının kanıtlanamamasıdır. UFI çalışması sistem girişiyle sınırlı kalmamalı; denetimde sunulabilecek, güncel ve birbiriyle tutarlı bir kanıt dosyasına dönüşmelidir.
Sıkça sorulan sorular
Bu bölüm, uygulamada en sık karşılaşılan kapsam, belge, tonaj ve güncelleme sorularını toplu olarak yanıtlar.
UFI her ürün için zorunlu mu?
AB/AEA pazarında sağlık/fiziksel zararlılık sınıfındaki karışımlar için gereklidir; zararlı olmayan karışımlar kapsam dışıdır. Yalnız Türkiye pazarı için UFI zorunlu değildir; Türkiye'de SEA m.44/A kapsamında Ulusal Zehir Danışma Merkezine bildirim yapılır.
UFI nerede gösterilir?
AB/AEA'da ürün etiketinde, "UFI:" ön eki ile açık şekilde yer alır.
Bileşim değişirse ne olur?
Belirli eşiklerin üzerindeki bileşim değişikliklerinde yeni bir UFI oluşturulması gerekir.
UFI değerlendirmesine nereden başlanmalıdır?
Güncel ürün ve madde envanteri hazırlanmalı; şirket rolü, CAS/EC, bileşim, yıllık tonaj, tedarikçi, kullanım ve mevcut kayıt veya bildirim kanıtları aynı tabloda toplanmalıdır.
Sadece SDS üzerinden karar verilebilir mi?
Genellikle hayır. SDS önemli bir başlangıç kaynağıdır ancak bileşim, analiz sertifikası, teknik veri, üretim prosesi, tonaj ve tedarik zinciri belgeleriyle doğrulanmalıdır.
Aynı CAS numarasındaki tüm ürünler aynı kabul edilir mi?
Her zaman değil. Saflık, safsızlık, zincir dağılımı, izomer yapısı, üretim prosesi veya UVCB profili farklı olabilir. Madde aynılığı teknik olarak doğrulanmalıdır.
Tedarikçinin kayıtlı olduğunu söylemesi yeterli midir?
Kayıt sahibinin kimliği, kapsanan tüzel kişilik, ürün veya madde, tonaj ve tedarik zinciri ilişkisinin yazılı ve güncel kanıtlarla gösterilmesi gerekir.
Tonaj hangi seviyede hesaplanmalıdır?
Tonaj ticari ürün değil madde bazında, aynı tüzel kişilik altında ve ilgili dönem için konsolide edilmelidir. Karışımlarda madde yüzdeleri dikkate alınır.
Muafiyet kararı nasıl belgelenmelidir?
İlgili mevzuat hükmü, madde kimliği, ürünün giriş tanımına uyumu, proses ve kullanım bilgileri ile gerekçeli teknik sonuç aynı dosyada tutulmalıdır.
Belgeler ne sıklıkla güncellenmelidir?
Yıllık kontrol önerilir; ayrıca tedarikçi, bileşim, tonaj, sınıflandırma, kullanım, mevzuat veya kayıt kapsamı değiştiğinde derhal yeniden değerlendirme yapılmalıdır.
Eski tarihli SDS kullanılabilir mi?
Belgenin yaşı tek başına belirleyici değildir; ancak mevzuat, sınıflandırma, bileşim veya tedarikçi bilgisi değişmişse güncel revizyon alınmalıdır. Düzenli güncellik teyidi yapılmalıdır.
Denetim dosyasında neler bulunmalıdır?
UFI üretim kaydı, formül numarası, ürün–UFI matrisi, etiket örneği ve güncelleme geçmişi ile yükümlülük gerekçesi, sorumluluk matrisi, güncelleme tarihi ve ilgili yazışmalar birlikte arşivlenmelidir.
Şirket içinde kim sorumlu olmalıdır?
Teknik, satın alma, ithalat, satış ve kalite birimlerinin görevleri yazılı olmalı; merkezi bir mevzuat sorumlusu veri bütünlüğünü ve son tarihleri koordine etmelidir.
Danışmanlık alınsa bile şirketin sorumluluğu devam eder mi?
Evet. Dış uzman teknik süreci destekler; ancak doğru veri sağlama, şirket kararlarını onaylama, kayıtları koruma ve güncellemeleri bildirme sorumluluğu ilgili tüzel kişilikte kalır.
UFI çalışmasının tamamlandığı nasıl anlaşılır?
Sonuç yalnızca bir belgeyle değil; kapsam kararı, kanıt dosyası, sistem veya bildirim çıktısı, sorumlular, sonraki güncelleme tarihi ve açık aksiyonların birlikte kapatılmasıyla tamamlanır.
Kaynak ve doğrulama yaklaşımı
Mevzuat, ekler, aday listeler, ücretler ve sistem uygulamaları zaman içinde değişebilir. İşlem öncesinde yürürlükteki resmî metin, Bakanlık veya ECHA duyurusu ve şirket özelindeki güncel belgeler birlikte doğrulanmalıdır.
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı kimyasallar mevzuatı ve rehber dokümanları
- Avrupa Kimyasallar Ajansı (ECHA) mevzuat, rehber ve güncel liste sayfaları
- İlgili yönetmelik, ek, usul ve esaslar ile resmî duyurular
- Şirketin güncel SDS, bileşim, tonaj ve tedarik zinciri kayıtları
- Güvenilir test raporları, analitik çalışmalar ve teknik literatür
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; şirket, madde, kullanım ve tonaj özelinde uzman değerlendirmesinin yerine geçmez.