SDS kapsamında doğru sonuç; ürün bileşimi, sınıflandırma, fiziksel özellikler, toksikoloji, ekotoksikoloji ve taşımacılık bilgileri birlikte değerlendirilerek verilir. Tek bir SDS, CAS numarası veya genel tedarikçi beyanı çoğu durumda yeterli değildir. Karar, güncel resmî kaynaklar ve şirket özelindeki kanıtlarla belgelenmelidir.
SDS nedir?
Güvenlik Bilgi Formu (GBF/SDS), tehlikeli bir madde veya karışımın özelliklerini, risklerini ve güvenli kullanım koşullarını tedarik zincirine aktaran standart belgedir. Türkiye'de "Zararlı Maddeler ve Karışımlara İlişkin Güvenlik Bilgi Formları Hakkında Yönetmelik" kapsamında düzenlenir.
16 bölümlü yapı
- 1. Madde/karışım ve firma tanımı
- 2. Zararlılık tanımlanması
- 3. Bileşim/içindekiler
- 4. İlk yardım önlemleri
- 5. Yangınla mücadele
- 6. Kaza sonucu yayılma
- 7. Elleçleme ve depolama
- 8. Maruz kalma kontrolleri
- 9–16. Fiziksel/kimyasal, kararlılık, toksikoloji, ekoloji, bertaraf, taşımacılık, mevzuat, diğer bilgiler
Kimler hazırlatmalı?
Tehlikeli madde/karışım piyasaya arz eden imalatçı, ithalatçı ve dağıtıcılar SDS bulundurmak ve alıcıya iletmek zorundadır. SDS, yalnızca yetkilendirilmiş/sertifikalı kişilerce hazırlanabilir.
SDS kalite kontrolünde yalnızca Bölüm 2 okunmamalıdır. Bölüm 3 bileşim, Bölüm 9 fiziksel özellikler, Bölüm 11 toksikoloji, Bölüm 12 ekotoksikoloji ve Bölüm 14 taşımacılık bilgileri aynı sınıflandırma sonucunu desteklemelidir.
Sıkça sorulan sorular
Bu bölüm, uygulamada en sık karşılaşılan kapsam, belge, tonaj ve güncelleme sorularını toplu olarak yanıtlar.
SDS'yi kim hazırlayabilir?
SDS yalnızca Bakanlıkça yetkilendirilmiş sertifikalı hazırlayıcılar tarafından düzenlenebilir.
Genişletilmiş SDS (eSDS) nedir?
KGR gerektiren maddelerde maruz kalma senaryolarının eklendiği genişletilmiş SDS hazırlanır.
SDS hangi dilde olmalı?
Türkiye'de piyasaya arzda Türkçe olmalıdır.
SDS değerlendirmesine nereden başlanmalıdır?
Güncel ürün ve madde envanteri hazırlanmalı; şirket rolü, CAS/EC, bileşim, yıllık tonaj, tedarikçi, kullanım ve mevcut kayıt veya bildirim kanıtları aynı tabloda toplanmalıdır.
Sadece SDS üzerinden karar verilebilir mi?
Genellikle hayır. SDS önemli bir başlangıç kaynağıdır ancak bileşim, analiz sertifikası, teknik veri, üretim prosesi, tonaj ve tedarik zinciri belgeleriyle doğrulanmalıdır.
Aynı CAS numarasındaki tüm ürünler aynı kabul edilir mi?
Her zaman değil. Saflık, safsızlık, zincir dağılımı, izomer yapısı, üretim prosesi veya UVCB profili farklı olabilir. Madde aynılığı teknik olarak doğrulanmalıdır.
Tedarikçinin kayıtlı olduğunu söylemesi yeterli midir?
Kayıt sahibinin kimliği, kapsanan tüzel kişilik, ürün veya madde, tonaj ve tedarik zinciri ilişkisinin yazılı ve güncel kanıtlarla gösterilmesi gerekir.
Tonaj hangi seviyede hesaplanmalıdır?
Tonaj ticari ürün değil madde bazında, aynı tüzel kişilik altında ve ilgili dönem için konsolide edilmelidir. Karışımlarda madde yüzdeleri dikkate alınır.
Muafiyet kararı nasıl belgelenmelidir?
İlgili mevzuat hükmü, madde kimliği, ürünün giriş tanımına uyumu, proses ve kullanım bilgileri ile gerekçeli teknik sonuç aynı dosyada tutulmalıdır.
Belgeler ne sıklıkla güncellenmelidir?
Yıllık kontrol önerilir; ayrıca tedarikçi, bileşim, tonaj, sınıflandırma, kullanım, mevzuat veya kayıt kapsamı değiştiğinde derhal yeniden değerlendirme yapılmalıdır.
Eski tarihli SDS kullanılabilir mi?
Belgenin yaşı tek başına belirleyici değildir; ancak mevzuat, sınıflandırma, bileşim veya tedarikçi bilgisi değişmişse güncel revizyon alınmalıdır. Düzenli güncellik teyidi yapılmalıdır.
Denetim dosyasında neler bulunmalıdır?
güncel bileşim, analitik sonuçlar, test raporları, sınıflandırma hesapları, mevzuat referansları ve revizyon kayıtları ile yükümlülük gerekçesi, sorumluluk matrisi, güncelleme tarihi ve ilgili yazışmalar birlikte arşivlenmelidir.
Şirket içinde kim sorumlu olmalıdır?
Teknik, satın alma, ithalat, satış ve kalite birimlerinin görevleri yazılı olmalı; merkezi bir mevzuat sorumlusu veri bütünlüğünü ve son tarihleri koordine etmelidir.
Danışmanlık alınsa bile şirketin sorumluluğu devam eder mi?
Evet. Dış uzman teknik süreci destekler; ancak doğru veri sağlama, şirket kararlarını onaylama, kayıtları koruma ve güncellemeleri bildirme sorumluluğu ilgili tüzel kişilikte kalır.
SDS çalışmasının tamamlandığı nasıl anlaşılır?
Sonuç yalnızca bir belgeyle değil; kapsam kararı, kanıt dosyası, sistem veya bildirim çıktısı, sorumlular, sonraki güncelleme tarihi ve açık aksiyonların birlikte kapatılmasıyla tamamlanır.
Kaynak ve doğrulama yaklaşımı
Mevzuat, ekler, aday listeler, ücretler ve sistem uygulamaları zaman içinde değişebilir. İşlem öncesinde yürürlükteki resmî metin, Bakanlık veya ECHA duyurusu ve şirket özelindeki güncel belgeler birlikte doğrulanmalıdır.
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı kimyasallar mevzuatı ve rehber dokümanları
- Avrupa Kimyasallar Ajansı (ECHA) mevzuat, rehber ve güncel liste sayfaları
- İlgili yönetmelik, ek, usul ve esaslar ile resmî duyurular
- Şirketin güncel SDS, bileşim, tonaj ve tedarik zinciri kayıtları
- Güvenilir test raporları, analitik çalışmalar ve teknik literatür
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; şirket, madde, kullanım ve tonaj özelinde uzman değerlendirmesinin yerine geçmez.