e-ÇBS ve KKS, KKDİK süreçlerinde birbirini tamamlayan iki ayrı sistemdir. Kimlik ve yetkilendirme e-ÇBS (bugünkü adıyla UÇBS) üzerinden alınır; kayıt, bildirim ve dosya sunumu ise KKS ekranlarında yapılır.
KKDİK kaydı bir teknik dosya işidir; ama o dosyayı yükleyebilmek için önce sistem erişiminizin açık olması gerekir. Bu sayfa, e-ÇBS kimliğinden KKS ekranına kadar olan zinciri KKDİK yükümlüsü bir firmanın bakış açısıyla anlatır.
Zincir: e-ÇBS → KKS → kayıt
Türkiye’de kimyasal kaydı üç katmanlı bir yapı üzerinden yürür:
- e-ÇBS / UÇBS — Bakanlık nezdindeki firma ve tesis kimliği. Buradaki kayıt olmadan hiçbir alt uygulama açılmaz.
- KKS (Kimyasal Kayıt Sistemi) — e-ÇBS kimliğiyle başvurulan ve yetkilendirildikten sonra açılan uygulama. Ön-MBDF, MBDF ve kayıt işlemleri burada yapılır.
- Madde bazında kayıt — her madde için ayrı teknik dosya, ayrı harç, ayrı son tarih kontrolü.
Not: e-ÇBS 2026 itibarıyla UÇBS (Ulusal Çevre Bilgi Sistemi) adıyla çalışmaktadır; eski ecbs.cevre.gov.tr adresi ucbs.cevre.gov.tr adresine yönlendirir. Sistemin işlevi ve firma kayıtları değişmemiştir.
Hangi rol hangi adımı yapar?
| Rol | e-ÇBS tarafı | KKS tarafı |
|---|---|---|
| Firma yetkilisi (imza yetkili) | Firma ve tesis kaydını açar, imza sirkülerini yükler | KKS başvurusunu onaylar |
| Çevre görevlisi / danışman | Yetkilendirilir | Madde dosyalarını hazırlar ve yükler |
| Tek temsilci (yurt dışı üretici için) | Türkiye’de yerleşik tüzel kişi olarak kaydı kendi üzerine açar | Üretici adına kaydı yürütür |
Yurt dışı üreticiler sisteme doğrudan kayıt olamaz; bu durumda tek temsilci atanması zorunludur.
KKS açıldıktan sonra ne yapılır?
- Madde kimliğinin netleştirilmesi. CAS/EC numarası, saflık ve safsızlık profili. Bkz. madde kimliği.
- Ön-MBDF kaydı. Aynı maddeyi kaydeden diğer firmalarla eşleşme burada kurulur.
- MBDF katılımı ve veri paylaşımı. Ortak kayıtta veri sahipliği ve erişim mektubu (LoA) maliyeti gündeme gelir.
- Teknik dosyanın hazırlanması. IUCLID formatında; ayrıntı için IUCLID sayfası.
- Tonaja göre ek yükümlülükler. 10 ton üzerinde kimyasal güvenlik değerlendirmesi devreye girer.
Zamanlama: neden erken açılmalı?
KKDİK kayıt son tarihi 31 Aralık 2026‘dır ve bu tarih teknik dosyanın tamamlanmış olmasını kapsar, yalnızca sisteme girişi değil. Pratikte sıra şöyle işler:
- e-ÇBS firma ve tesis onayı: belgeler eksiksizse birkaç iş günü, eksikse haftalar.
- KKS yetkilendirmesi: başvuru onayına bağlı.
- Ön-MBDF ve MBDF müzakeresi: madde başına haftalar, bazen aylar.
- Teknik dosya ve veri boşluklarının kapatılması: test gerekiyorsa aylar.
Bu yüzden sistem erişimi, kayıt planının ilk kalemi olmalıdır. Kendi takviminizi çıkarmak için kayıt takvimi ve hesaplayıcılar sayfalarını kullanabilirsiniz.
Sık karşılaşılan tıkanmalar
- Yetkili kişi ayrılmış, sistemde güncellenmemiş. Firma paneline kimse giremez; çözüm imza sirküleriyle yeni yetkili tanımlamaktır.
- Tesis adresi resmî kayıtla uyuşmuyor. Onay geri döner.
- Mükerrer firma kaydı. Birleştirme uzun sürer; kayıt açmadan önce vergi numarasıyla sorgulayın.
- KKS yetkisi alınmış ama madde listesi çıkarılmamış. Erişim tek başına yeterli değildir; kimyasal envanter çıkarılmadan hangi maddenin kaydedileceği bilinmez.
- Alt kullanıcı olduğu halde kayıt yapmaya çalışmak. Rolünüzü doğrulayın: alt kullanıcı yükümlülükleri.
Sık sorulan sorular
e-ÇBS kaydı olmadan KKS’ye girilebilir mi?
Hayır. KKS bağımsız bir kullanıcı adı vermez; erişim e-ÇBS/UÇBS kimliği üzerinden yetkilendirilir.
Her tesis için ayrı KKS başvurusu mu gerekir?
Kayıt yükümlülüğü tüzel kişilik üzerinedir; ancak tesis tanımları e-ÇBS’de ayrı ayrı yapılır ve yetkiler tesis bazında verilebilir.
Danışman firma kaydı bizim adımıza açabilir mi?
Kaydı imza yetkili firma yetkilisi açar; danışman sonrasında yetkilendirilerek süreci yürütebilir.
Sistem adı değiştiği için eski kayıtlarımız gitti mi?
Hayır. UÇBS geçişinde firma kayıtları, tesis tanımları ve uygulama yetkileri korunur.
İlgili sayfalar
- KKDİK kayıt takvimi
- Madde kimliği
- Kimyasal envanter
- IUCLID
- Tek temsilci
- e-ÇBS nedir? (ONAY Mühendislik)
e-ÇBS ve KKS Arasında Yetki Devri
Sisteme erişim kişi bazlı verildiği için, işlem yapan personelin firma adına tanımlanmış olması gerekir. Personel değişikliklerinde yetkinin devredilmemesi, kayıt süreci ortasında erişimin kesilmesine yol açan en yaygın sorundur; en az iki kişinin yetkilendirilmiş olması önerilir.
Kurumdan gelen eksiklik talepleri sistem üzerinden bildirilir ve belirli süre içinde yanıtlanmazsa başvuru işlemden kaldırılabilir. Bildirimlerin tek bir kişinin e-postasına düşmesi risklidir; ikinci bir takip sorumlusu tanımlanması sürecin kesintiye uğramamasını sağlar.
Rol seçimi bu aşamada yapılır ve sonradan düzeltilmesi zordur. Üretici, ithalatçı, tek temsilci ve alt kullanıcı rolleri farklı yükümlülük setleri doğurur; rolü belirlemeden önce tedarik zincirindeki konumunuzu madde bazında netleştirin.
e-ÇBS ve KKS Adımlarını Kim Yürütmeli?
e-ÇBS ve KKS işlemlerini firma içinde tek bir kişiye bağlamak riskli olabilir; yetki kişi bazlıdır ve o kişinin ayrılması süreci durdurur. En az iki yetkili tanımlanması ve sistem bildirimlerinin ikinci bir adrese de düşmesi önerilir.
e-ÇBS ve KKS arasındaki iş bölümünü baştan yazılı hâle getirin: kimlik ve yetkilendirme adımları idari birimin, madde bildirimi ve dosya sunumu ise teknik ekibin sorumluluğundadır. Bu ayrım yapılmadığında iki taraf da diğerinin işlem yaptığını varsayar.
İlgili sayfalar
Kaynak: KKDİK Yönetmeliği — Resmî Gazete (23.06.2017 / 30105 mükerrer)